Aile Terapisinde Sistemsel Bakış

"Aileyi 'hasta' değil, 'sistem' olarak görmek"

Aile terapisine gelen çiftler sıklıkla "bizim sorunumuz var" der. Genelde sorun bireylerde değil, aralarındaki iletişimde yatar. Sorun "o" veya "sen" değil, "aranızdaki ahenk" olarak tanımlanır.

Geleneksel yaklaşım: "Eşlerde bir sorun var, tedavi edelim."

Sistemsel yaklaşım: "İlişki sistemleri böyle işliyor. Sistem değişince çiftler değişir."

Sosyal Hizmet eğitimimden gelen en güçlü araçlardan biri Sistem Teorisidir.

Aile bir organizmadır, üyeler bir parça değil parçanın etkileşimidir. Birinin değişimi, tüm sistemi etkiler. Sistem direnci, değişime karşı koyan güçtür.

Psikoloji eğitiminden gelen bilgi ise; Bağlanma Kuramıdır.

Her eşin getirdiği içsel çalışma modeli, ilişki tarzını şekillendirir.

İkisi birlikte: Sistemsel yapı + Bireysel bağlanma = Tam görüntü.

Klasik başvurularda, bir çift gelir ve iletişimimiz yok derler. Başvuranlar;

Eş A: Annesiyle sınırı olmayan, ailesine aşırı bağlı, "iyi çocuk" rolünde yetişmiş

Eş B: Babası duygusuz, annesi kayıp, "kendi başının çaresine bak" öğrenmiş

Sistem: Eş A sürekli yakınlık arıyor, Eş B bunu boğucu bulup duvar örüyor, Eş A daha çok takip ediyor, Eş B daha çok kaçıyor

Bu vakada "ben dilini kullan", "aktif dinle" gibi temel "iletişim teknikleri" öğretmek yeterli olur mu? Hayır. Bu çiftin ihtiyacı: Sistemsel yeniden yapılandırma + Bireysel bağlanma farkındalığıdır.

Yapılan çalışma: Her iki eşin aile kökenindeki ilişki örüntüleri, Yetişkin bağlanma envanteri, yeniden çerçeveleme, gerektiğinde bireysel görüşmeler

Sonuç: İletişim sorunu aslında yakınlık korkusu ve terk edilme korkusuymuş.

Genogram ve bağlanma mülakatını birlikte kullanmak, en güçlü değerlendirme yöntemlerinden biridir.

Genogram (S.H kökenli): Üç kuşaklık aile haritası, İlişki kalıpları, kayıplar, "Ailede boşanma var mı?", "Kim kimle nasıl bağlı?" gibi tekrarlayan temalar

Bağlanma Mülakatı (Psikoloji kökenli): Yetişkin Bağlanma Envanteri ile "Yakınlık hissettiğinde ne olur?", "Ayrılık tehdidi algıladığında tepkin nedir?" ölçümleri.

Sonuç: Aile sistemindeki rol + Bağlanma modeli = Bugünkü ilişki anlayışı

Bazen çiftler gelir, değişir ama aileleri direnç gösterir. Örneğin, eşler sınır koymayı öğrenir, ama ebeveynler "eski sistemi" zorlar.

Burada Sosyal Hizmet perspektifi ile ekolojik sistem değerlendirmesi devreye girer.

Mikro: Çiftin kendisi

Mezzo: Aileler, arkadaşlar

Makro: Kültür, din, sosyal normlar

Terapi odasındaki değişim, "dışarıdaki" sistemin desteğiyle sürdürülebilir hale gelir.