Farkında Olmak (Mind full or Mindfull)

BİR PSİKOLOĞUN GÖZÜNDEN FARKINDA OLMAK

Günümüz dünyasında zihnimiz çoğu zaman ya geçmişte yaşananlara takılı kalıyor ya da henüz gerçekleşmemiş gelecek senaryolarıyla meşgul oluyor. Bu zihinsel dağınıklık; kaygı, stres ve duygusal yorgunluğu da beraberinde getiriyor. İşte tam bu noktada, psikolojide önemli bir yere sahip olan farkındalık (mindfulness) kavramı devreye giriyor.

Farkındalık Nedir?

Farkındalık; dikkati yargılamadan, bilinçli bir şekilde şu ana yöneltebilme becerisidir. Düşünceleri bastırmak ya da duyguları değiştirmeye çalışmak değil; olanı olduğu haliyle fark etmek ve kabul etmektir. Bir psikolog olarak danışanlarıma sıklıkla söylediğim gibi, farkındalık “iyi hissetmeye çalışmak” değil, gerçek hissettiğin şeyle temas edebilmek demektir.

Zihin Neden Sürekli Dağılıyor?

Zihin, doğası gereği düşünce üretir. Bu bir problem değil; problem, üretilen her düşünceyi mutlak gerçek sanmamızdır. Özellikle kaygılı bireylerde zihin sürekli “ya şöyle olursa?” senaryoları üretir. Farkındalık çalışmaları, düşüncelerle aramıza sağlıklı bir mesafe koymayı öğretir. Böylece düşünceler bizi yönetmek yerine, biz onları fark eden konumuna geçeriz.

Farkındalığın Psikolojik Etkileri

Bilimsel araştırmalar, düzenli farkındalık uygulamalarının:

1. Kaygı ve stres düzeyini azalttığını
2. Duygusal düzenleme becerilerini güçlendirdiğini
3. Depresif düşünce döngülerini zayıflattığını
4. Kişinin kendisiyle olan ilişkisini iyileştirdiğini

göstermektedir. Klinik pratiğimde, farkındalık kazanan bireylerin zor duygular karşısında daha şefkatli ve dayanıklı hale geldiklerini sıkça gözlemliyorum.

Farkındalık Bir Kaçış Değil, Temastır

Toplumda sıkça yanlış anlaşılan bir nokta şudur: Farkındalık, olumsuz duygulardan kaçmak değildir. Aksine, onları bastırmadan, yok saymadan fark edebilme cesaretidir. Öfke, üzüntü ya da korku geldiğinde “Bu duyguyu yaşamamalıyım” demek yerine, “Şu an bende ne oluyor?” sorusunu sorabilmektir.

Günlük Hayatta Farkındalık Nasıl Geliştirilir?

Farkındalık yalnızca meditasyon minderi üzerinde yapılan bir pratik değildir. Günlük hayata da kolayca entegre edilebilir:

1. Bir fincan çayı içerken sadece tadına, kokusuna odaklanmak
2. Yürürken adımlarının yere temasını fark etmek
3. Yoğun bir duyguda bedeninde neler olduğunu gözlemlemek
4. Kendinle konuşurken kullandığın dili fark etmek

Bu küçük anlar, zihni eğitmenin en etkili yollarından biridir.

Son söz olarak Velhasıl Kelam;

Farkındalık, kendimizi “daha iyi bir versiyona dönüştürme” çabası değil; olduğumuz halimizle temas kurabilme becerisidir. Psikolojik iyilik hali de tam olarak bu temastan doğar. Anda kalmak kolay değildir; ancak öğrenilebilir bir beceridir. Ve belki de kendimize verebileceğimiz en kıymetli hediyelerden biridir.