Ertelediğimiz şey bazen iş değil, başlangıçtır

Şu an neyi erteliyorum: yapacağım işi mi, yoksa ne yapacağımı belirlemeyi mi?

Bazen yapılacaklar listemizdeki bir iş günlerce yerinde durur. Aklımız başka şeylerle meşgulken bile ona geri döneriz. Başlamadığımız için kendimize kızarız; sonra o kızgınlık, işe yaklaşmayı biraz daha zorlaştırır.

Yine de her erteleme aynı yerden başlamaz.

Ne yapacağımızı biliyor olabiliriz. Dosyanın açılması, telefonun edilmesi, başvurunun tamamlanması gerekiyordur. Ama iş gözümüzde büyür. İlk adım belirsizleşir ya da daha başlamadan içimizde bir sıkışma belirir.

Bazen ise ortada henüz net bir görev yoktur. Yalnızca “Bir şey yapmam gerek” düşüncesi vardır. Ne yapacağımızı, ilk adımın ne olduğunu, hatta gerçekten ne istediğimizi anlamaya çalışıyoruzdur. Belki de ertelediğimiz şey, yapılacak bir işten önce karar vermektir.

Bu iki hâli birbirinden kesin çizgilerle ayırmak mümkün değil. Aynı konuya bakarken hem ne yapacağımızı bilemeyebilir hem de bulacağımız cevaptan çekinebiliriz.

Kendimize hemen “Tembelim” demeden önce, daha küçük bir soru sorabiliriz:

Şu an neyi erteliyorum: yapacağım işi mi, yoksa ne yapacağımı belirlemeyi mi?

Cevap bir görevse, belki onu bitirmeyi değil, yalnızca ona dokunmayı deneyebiliriz: dosyayı açmak, belgeyi masaya koymak, ilk cümleyi yazmak. Küçük bir başlangıç her şeyi çözmez; ama gözümüzde büyüyen işle gerçek işi birbirinden ayırabilir.

Cevap henüz net değilse, hemen bir plan çıkarmak zorunda değiliz. Önümüzde hangi seçeneklerin olduğunu, verebileceğimiz en küçük kararı ve bir sonraki adım için hangi bilgiye ya da desteğe ihtiyaç duyduğumuzu düşünebiliriz.

Ertelemenin tek bir nedeni yok. Bazen kaygı, bazen kararsızlık, bazen de görevin kendisiyle ilgili güçlükler etkili olabilir. Bu yüzden herkes için geçerli tek bir çözüm olmayabilir. Ama nerede durduğumuzu fark etmek, kendimize yüklenmeden bir sonraki adımı seçmemize yardım edebilir.

Belki başlangıç, kendimizi zorlamak değil; önce neyin zor geldiğini anlayabilmektir.

Kaynak notu

Bu yazı, erteleme davranışını farklı yönleriyle ele alan Türkçe çalışmalar ve derlemelerden yararlanılarak hazırlandı. Araştırmalar ertelemenin duygu düzenleme, karar verme, kaygı ve öz-düzenleme gibi süreçlerle ilişkili olabileceğini düşündürüyor. Bu bulgular, her ertelemenin aynı nedenden kaynaklandığını ya da tek bir yöntemin herkes için işe yarayacağını göstermiyor.

1. Koçyiğit (2026), “Ertelemenin Psikopatolojisi: Nedenleri, Türleri ve Baş Etme Stratejileri,” derleme yazısı.
2. Terekeme İnce (2023), “Genç yetişkinlerde genel erteleme davranışı ile karar verme stilleri ve duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişki,” tez kaydı.
3. Değirmenci, Çetinkaya ve Sayın Karakaş (2023), yetişkinlerde erteleme davranışı, kişilik özellikleri, üstbilişsel inançlar ve endişe üzerine makale.