Psikolojik Travmalar ve EMDR
"Zaman her şeyin ilacıdır."
Bu cümleyi hayatımız boyunca defalarca duyarız. Gerçekten de zaman, birçok yaranın kabuk bağlamasına yardımcı olur. Ancak bazı yaralar vardır ki yıllar geçse de iyileşmez. Çünkü onlar deride değil, beynin en derin katmanlarında iz bırakmıştır.
Bir trafik kazası…
Bir deprem…
Çocuklukta maruz kalınan ihmal ya da istismar…
Şiddet…
Ani bir kayıp…
Ya da yıllarca kimsenin fark etmediği, sürekli eleştirilerek büyüyen bir çocukluk…
Bütün bunlar yalnızca geçmişte yaşanmış olaylar değildir. Bazen bugünümüzü yöneten görünmez güçlere dönüşürler.
Kişi artık yetişkindir; fakat küçük bir ses, bir koku, bir bakış ya da masum görünen bir olay, onu yıllar öncesindeki çaresizlik duygusuna geri götürebilir.
İşte bunlar, işlenmemiş travmatik anılardır.
Beyin Neden Bazı Olayları Unutamaz?
İnsan beyni olağan yaşam deneyimlerini büyük ölçüde işler, anlamlandırır ve uygun şekilde hafızaya yerleştirir.
Fakat yaşanan olay, kişinin baş etme kapasitesini aşacak kadar yoğun olduğunda bu doğal sistem aksayabilir.
O ana ait korku…
Utanç…
Suçluluk…
Çaresizlik…
Sanki beynin içinde zamanın durduğu bir dosya gibi saklanır.
Sorun, olayın yaşanmış olması değildir.
Sorun, beynin o olayı tamamlayamamış olmasıdır.
Bu nedenle kişi aslında geçmişi yaşamaz; geçmişin sinir sisteminde bıraktığı izi yaşamaya devam eder.
EMDR Tam Olarak Nedir?
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), Türkçesiyle Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme, 1987 yılında psikolog Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen, travma odaklı ve yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir.
Ancak EMDR'yi yalnızca "göz hareketleri yapılan terapi" olarak tanımlamak büyük bir eksiklik olur.
EMDR'nin özü, beynin doğal bilgi işleme sistemini yeniden harekete geçirmektir.
Terapi sırasında kullanılan çift yönlü uyarım (göz hareketleri, dokunsal ya da işitsel uyarılar), kişinin işlenmeden kalmış anıları güvenli bir terapötik ortamda yeniden değerlendirmesine yardımcı olur.
Ama iyileştiren tek unsur göz hareketleri değildir.
Asıl iyileşme; terapistin uyguladığı sekiz aşamalı bilimsel protokol, danışanın güven duygusu, travmatik anının kontrollü biçimde yeniden işlenmesi ve beynin doğal iyileşme kapasitesinin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir. Bu nedenle EMDR, tek bir teknik değil, kapsamlı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
EMDR Hafızayı Siler mi?
Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri budur.
Hayır.
EMDR hafızayı silmez.
Yaşanan olay unutulmaz.
Değişen şey, o olayın üzerinizde kurduğu duygusal egemenliktir.
Eskiden aynı anıyı düşündüğünüzde kalbiniz hızlanırken, elleriniz titrerken veya kendinizi suçlarken; terapi sonrasında aynı olayı hatırlayabilir ama artık o yoğun bedensel ve duygusal yükü yaşamazsınız.
İyileşme, geçmişi yok etmek değildir.
Geçmişin bugünü yönetmesini sonlandırmaktır.
Son Söz
İnsan zihni, yalnızca acıyı taşıyan bir yapı değildir.
Aynı zamanda iyileşme kapasitesine de sahiptir.
Belki de psikolojinin en umut veren cümlesi şudur:
Geçmiş değişmez; fakat geçmişin bugün üzerindeki etkisi değişebilir.
Ve bazen gerçek iyileşme, unutmak
değil; artık acıtmadan hatırlayabilmektir.
