Platonik Ne Demek? Platonik Aşk ve Erotomani

Platonik, cinsel istek içermeyen, duygusal ve düşünsel yönü ağır basan sevgi ya da bağlılık için kullanılan bir sıfattır. Günlük dilde en çok platonik aşk ifadesiyle karşımıza çıkar ve çoğunlukla karşı tarafa açılmadan, uzaktan beslenen ya da karşılık görmeyen sevgiyi anlatır.

Platonik kelimesi, adını antik Yunan filozofu Platon'dan alır. Bugün Türkçede iki anlamda kullanılır: cinsellikten bağımsız, saf bir yakınlık ve dile getirilmeyen, gerçekleşmesi beklenmeyen bir aşk. Karşılıksız aşk ise neredeyse herkesin hayatının bir döneminde deneyimlediği, zaman zaman oldukça yıpratıcı olabilen bir duygudur.

Bu rehberde platonik kelimesinin anlamını ve kökenini, karşılıksız aşkın psikolojisini ve karşılıksız aşkla karıştırılabilen, ancak ondan çok farklı olan erotomaniyi bulabilirsiniz.

Platonik Kelimesinin Kökeni

Platon, "Şölen" adlı eserinde sevginin farklı biçimlerini tartışır. Bu eserde sevgi, bedensel çekimden başlayıp güzelliğin ve iyiliğin kendisine duyulan bir hayranlığa doğru yükselen bir süreç olarak anlatılır. 15. yüzyılda İtalyan düşünür Marsilio Ficino, bu düşünsel ve ruhsal sevgiyi tanımlamak için "Platonik aşk" ifadesini kullanmıştır. Zamanla ifade, cinsellikten uzak ve idealize edilmiş sevgiyi anlatan genel bir terime dönüşmüştür.

Platonik Aşk Ne Demek?

Platonik aşk, günümüzde iki farklı anlamda kullanılır:

1. Cinsellik içermeyen derin bağ: İki kişi arasında romantik ya da cinsel istek olmadan kurulan, güvene ve yakınlığa dayanan güçlü bir bağ. Örneğin çok yakın iki arkadaş arasındaki ilişki "platonik" olarak tanımlanabilir.
2. Dile getirilmeyen aşk: Bir kişiye duyulan, ancak ona açılmayan ya da karşılık görmesi beklenmeyen aşk. Türkçede "platonik aşk" en çok bu anlamda kullanılır: uzaktan sevilen bir sınıf arkadaşı, bir iş arkadaşı ya da tanınan biri gibi.

Platonik aşk çoğu zaman karşıdaki kişinin idealize edilmesiyle beslenir. Kişiyi yakından tanımadan onu kusursuz bir figür olarak hayal etmek mümkündür; bu da duyguyu güçlendirebilir ama gerçekçi bir ilişki kurmayı zorlaştırabilir.

Karşılıksız Aşk Nedir?

Karşılıksız aşk, bir kişinin sevdiği kişiden aynı yoğunlukta karşılık görmediği aşktır. Platonik aşk ifade edilmemiş olabilir; karşılıksız aşkta ise kişi duygularını dile getirmiş ve reddedilmiş, ya da karşı tarafın aynı şeyi hissetmediğini açıkça görmüş olabilir.

Psikoloji araştırmaları, karşılıksız aşkın iki taraf için de zor olabildiğini gösterir. Seven kişi için hayal kırıklığı, özgüven kaybı ve yoğun hüzün yaşanabilir. Sevilen ama karşılık veremeyen kişi ise çoğu zaman suçluluk ve nasıl davranması gerektiğini bilememe duygusu yaşar.

Karşılıksız Aşkta Sık Görülen Duygular ve Davranışlar

1. Kişiyi sürekli düşünmek, onunla ilgili senaryolar kurmak
2. Küçük işaretleri "belki o da hissediyordur" diye yorumlamak
3. Sosyal medya hesaplarını sık sık kontrol etmek
4. Uyku, iştah ve konsantrasyon sorunları
5. Kendini yetersiz ya da değersiz hissetmek
6. Başka ilişkilere kapanmak

Psikolog Dorothy Tennov, bir kişiye duyulan yoğun, takıntılı ve karşılık bekleyen romantik tutkuyu tanımlamak için limerans kavramını kullanmıştır. Limerans, karşılıksız aşkın zihni nasıl meşgul edebildiğini anlamak için faydalı bir kavramdır. Zihnin aynı kişi etrafında sürekli dönmesi bazen aşırı düşünme döngüsüne dönüşebilir; bu konuda Overthinking Nedir? rehberine göz atabilirsiniz.

Karşılıksız Aşk Nasıl Geçer?

Karşılıksız aşkın geçmesi zaman alabilir. Aşağıdaki adımlar süreci kolaylaştırmaya yardımcı olabilir:

1. Duygularınızı kabul edin: Yaşadığınız hayal kırıklığı ve hüzün, bir kayba verilen doğal tepkilerdir.
2. İdealleştirmeyi fark edin: Kişinin gerçek hâliyle zihninizdeki hâli arasındaki farkı düşünmeye çalışın.
3. Temasa ara verin: Sosyal medyayı sessize almak ya da görüşmeleri bir süre sınırlamak zihni rahatlatabilir.
4. Kendinize yatırım yapın: İlgi alanlarınıza, arkadaşlıklarınıza ve sizi iyi hissettiren etkinliklere zaman ayırın.
5. Paylaşın: Güvendiğiniz biriyle duygularınızı konuşmak yükü hafifletebilir.

Karşılıksız aşk duygusu tekrar eden bir örüntüye dönüşüyorsa, yani sürekli ulaşılamaz kişilere ilgi duyuyorsanız, bunun ilişkilerde yakınlıkla kurduğunuz bağla ilgisi olabilir. Bu konuda Bağlanma Stilleri rehberini okuyabilirsiniz.

Erotomani Nedir? Erotomania Ne Demek?

Erotomani, İngilizcede ve Latincede erotomania olarak geçen, kişinin bir başkasının, çoğu zaman kendisinden daha yüksek statüde ya da tanınmış birinin kendisine âşık olduğuna dair, aksi yönde açık kanıtlara rağmen sarsılmaz bir inanç taşıdığı psikiyatrik bir durumdur. Fransız psikiyatrist Gaëtan Gatian de Clérambault'nun çalışmalarıyla tanındığı için de Clérambault sendromu olarak da bilinir.

Erotomani, platonik ya da karşılıksız aşkla karıştırılmamalıdır. Karşılıksız aşkta kişi karşı tarafın kendisini sevmediğini bilir ya da bundan şüphe eder. Erotomanide ise kişi karşı tarafın kendisini sevdiğinden emindir ve bu inanç bir sanrı niteliğindedir; yani mantıklı açıklamalar ve kanıtlarla değişmez.

Erotomanide Görülebilecek Özellikler

1. Hiç ya da çok az tanıştığı bir kişinin kendisine âşık olduğuna inanmak
2. Karşı tarafın davranışlarını, kıyafetlerini ya da sıradan sözlerini "gizli mesaj" olarak yorumlamak
3. Karşı tarafın reddini, ilişkiyi gizleme çabası ya da bir sınav olarak görmek
4. Mektup, mesaj, arama ya da ziyaretlerle ısrarlı iletişim kurmaya çalışmak

Güncel tanı sistemlerinde erotomani, sanrısal bozukluğun erotomanik tipi olarak sınıflandırılır. Bazı durumlarda şizofreni ya da bipolar bozukluk gibi başka psikiyatrik tabloların içinde de görülebilir. Sanrılar ve psikotik belirtiler hakkında daha fazla bilgi için Psikoz Nedir? rehberine bakabilirsiniz.

Erotomani tanısı yalnızca bir psikiyatri uzmanı tarafından konulabilir; buradaki bilgiler farkındalık için verilmiştir. Tedavi bir psikiyatrist tarafından planlanır; psikoterapi ve gerektiğinde antipsikotik grubundan ilaçlar kullanılabilir. İlaçlar hekime danışmadan başlanmamalı ve bırakılmamalıdır.

Erotoman Nedir?

Erotoman kelimesi Türkçede iki farklı anlamda kullanılır. Günlük dilde çoğunlukla cinselliğe aşırı düşkün kişiler için kullanılan bir sıfattır. Psikiyatride ise erotomani yaşayan, yani birinin kendisine âşık olduğuna dair sanrı taşıyan kişiyi ifade eder. Bu iki anlam birbirinden tamamen farklıdır ve psikiyatrideki erotomaninin aşırı cinsel istekle bir ilgisi yoktur.

Erotomani, karşı taraf için ısrarlı takip ve rahatsız edici davranışlar nedeniyle ciddi bir güvenlik sorununa dönüşebilir. Israrlı takibe maruz kalıyor ve kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

Ne Zaman Uzmana Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir:

1. Karşılıksız bir aşk aylardır zihninizi meşgul ediyor ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
2. Uyku, iştah ve iş ya da okul performansınız belirgin şekilde bozulduysa
3. Sürekli ulaşılamaz kişilere ilgi duyma örüntüsü yaşıyorsanız
4. Kendinizi derin bir umutsuzluk içinde hissediyorsanız
5. Bir yakınınızda, karşılık görmediği hâlde birinin kendisine âşık olduğuna dair sarsılmaz bir inanç fark ettiyseniz (bu durumda psikiyatrik değerlendirme önemlidir)

Advicemy'de ilişki sorunları, karşılıksız aşk ve duygusal zorluklar konusunda çalışan uzmanların profillerini inceleyebilir, uzmanlık alanlarını ve yorumlarını karşılaştırabilirsiniz. Uzmanları görmek için Online Psikolog sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Platonik ilişki ne demek?

Platonik ilişki, iki kişi arasında romantik ya da cinsel istek içermeyen, güvene, yakınlığa ve karşılıklı saygıya dayanan bağdır. Yakın arkadaşlıklar platonik ilişkilerin en bilinen örneğidir. Platonik ilişkiler, insanların duygusal destek ve aidiyet ihtiyacını karşılamada önemli bir rol oynar. Bu tür bağlar da romantik ilişkiler kadar değerli olabilir.

Platonik aşk gerçek aşk mıdır?

Platonik aşkta yaşanan duygular gerçek ve yoğun olabilir. Ancak bu aşk çoğu zaman kişiyi yakından tanımadan, idealize edilmiş bir imaja duyulur. Bu nedenle karşı tarafla gerçek bir ilişki kurulduğunda duygular değişebilir. Platonik aşk, kişinin ilişkiden ne beklediğini anlamasına da yardımcı olabilir.

Karşılıksız aşk neden bu kadar acı verir?

Karşılıksız aşk, reddedilme ve kayıp duygusunu bir arada yaşatır. Kişi hem bir ilişki umudunu kaybeder hem de kendini yetersiz hissedebilir. Beyindeki ödül sistemi sevilen kişiye yönelik beklentiyle uyarıldığı için bu beklentinin karşılanmaması da yoğun bir boşluk duygusu yaratabilir. Bu duygular zamanla azalır; uzun sürerse destek almak faydalı olabilir.

Platonik aşk ile erotomani arasındaki fark nedir?

Platonik aşkta kişi sevdiği kişinin kendisini sevmediğini bilir ya da bundan emin değildir. Erotomanide ise kişi, aksi yöndeki açık kanıtlara rağmen karşı tarafın kendisine âşık olduğuna kesin olarak inanır. Erotomani bir sanrıdır ve psikiyatrik değerlendirme gerektirir. Kısacası platonik aşk bir duygu, erotomani ise gerçeklikle bağı zayıflayan bir inançtır.

Erotomani kendiliğinden geçer mi?

Erotomani bir sanrı niteliği taşıdığı için çoğu zaman kendiliğinden geçmez ve kişi durumunu sorun olarak görmeyebilir. Bu nedenle yakınlarının fark etmesi ve kişinin bir psikiyatri uzmanına yönlendirilmesi önemlidir. Tedavi, kişinin durumuna göre uzman tarafından planlanır. Kişiyle yargılamadan konuşmak ve onu uzmana yönlendirmek, yakınların yapabileceği en önemli adımlardandır.

Platonik aşka açılmak gerekir mi?

Bunun tek bir doğru yanıtı yoktur. Duygularını ifade etmek, belirsizliği sona erdirip kişinin yoluna devam etmesine yardımcı olabilir. Öte yandan karşı tarafın sınırlarına saygı göstermek ve olası bir reddi kabul etmeye hazır olmak da önemlidir. Kararı verirken kendi duygusal ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurabilirsiniz.

Sonuç

Platonik aşk, adını Platon'dan alan ve bugün çoğunlukla dile getirilmeyen ya da karşılık görmeyen sevgiyi anlatan bir kavramdır. Karşılıksız aşk çoğu insanın yaşadığı, zaman ve destekle hafifleyen bir deneyimdir. Erotomani ise karşılıksız aşkla karıştırılmaması gereken, psikiyatrik değerlendirme gerektiren bir durumdur. Duygularınız sizi uzun süre zorluyorsa bir uzmanla konuşmak, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza yardımcı olabilir.