Aile Olmak: Yakınlık, Sınırlar ve Denge

Aile ilişkileri çoğu zaman sevgiyle olduğu kadar sessizliklerle, ima edilen duygularla ve söylenmeyen beklentilerle örülüdür. Bazı ailelerde sorunlar açıkça konuşulurken, bazılarında duygular dolaylı yollarla dolaşıma girer. Kim konuşur, kim susar; kim taşır, kim yük bırakır… Bunların hiçbiri tesadüf değildir.

Aileyi yalnızca bireylerin toplamı olarak değil, kendi kuralları ve dengeleri olan canlı bir sistem olarak düşündüğümüzde; yaşanan birçok gerilimin tek bir kişiden değil, ilişkilerin nasıl kurulduğundan beslendiğini görürüz. Bu noktada en belirleyici unsurlardan biri, sınırların ne kadar net olduğudur.

Sınırlar Görünmezdir Ama Etkileri Çok Gerçektir

Sağlıklı sınırlar, aile üyelerinin birbirine uzak olması anlamına gelmez. Aksine, sınırların net olduğu ilişkilerde yakınlık daha güvenli bir hâl alır. Herkesin sorumluluğu, duygusu ve yükü kendine aittir. Sınırların belirsiz olduğu sistemlerde ise roller karışır; birinin gerginliği başkasının omuzlarına bırakılır, konuşulamayanlar dolaylı yollardan ifade edilir.

Bu durum zamanla, bazı kişilerin kendilerini sürekli açıklamak zorunda hissetmesine, bazı ilişkilerin ise hiç konuşulmadan gerilmesine neden olabilir. Aslında burada yaşanan şey, bilinçli bir tercih değil; sistemin gerginlikle baş etme biçimidir.

Duygular Dolandığında: İlişkiler Neden Karmaşıklaşır?

Aile içindeki gerilim arttığında, çoğu zaman mesele doğrudan ele alınmaz. Bunun yerine duygular, üçüncü kişilerin üzerinden dolaşmaya başlar. Bu durum geçici bir rahatlama sağlasa da, uzun vadede ilişkileri daha karmaşık ve kırılgan hâle getirir.

Danışan çoğu zaman bunu şöyle deneyimler:

“Benimle ilgisi olmayan bir konunun ortasında buluyorum kendimi.”

“Taraf olmam bekleniyor ama neden orada olduğumu bilmiyorum.”

Bu noktada sorun, bireyin niyetinden çok; sistemin doğrudan temas kurmakta zorlanmasıdır.

Kendin Olabilmek: Yakınlık ve Ayrılık Arasında Bir Denge

Sağlıklı aile ilişkilerinin belki de en önemli göstergesi, bireyin ilişkide kalırken kendisi olabilmesidir. Başkalarının duygusal tepkileri karşısında savrulmadan, açıklama yapma ya da kendini savunma ihtiyacı duymadan var olabilmek… Bu, duygusal olgunluğun ve psikolojik dayanıklılığın önemli bir parçasıdır.

Bu denge kurulduğunda kişi, ilişkilerden kaçmak zorunda kalmaz. Aynı zamanda herkesin yükünü de taşımak zorunda değildir. Çünkü duygular paylaşıldığında değil; yerli yerinde durduğunda iyileştirici olur.

Sınır Koymak: Sessiz Bir Güçtür

Sınır koymak bazen yüksek sesle söylenen cümleler değil; girilmeyen tartışmalar, taşınmayan yükler ve dahil olunmayan gerilimlerdir. Her duruma cevap vermemek, her beklentiyi karşılamamak ya da her suçlamayı sahiplenmemek; ilişkiden kopmak değil, ilişkiyi koruma biçimidir.

Aile ilişkilerinde sağlıklı olan, herkesin kendi duygusunun sorumluluğunu alabildiği bir düzenin kurulmasıdır. Böyle bir düzende ne suçlu aranır ne de kurtarıcıya ihtiyaç duyulur.

Son Söz

Ailede huzur, herkesin her şeyi paylaşmasıyla değil; herkesin neyi taşıyıp neyi bırakacağını bilmesiyle mümkün olur. Sınırlar netleştikçe ilişkiler sadeleşir, sadeleştikçe de daha güvenli bir hâl alır.

Çünkü ailede herkesin yeri ayrıldığında,

kimse başkasının yükünü taşımak zorunda kalmaz.